De Sint-Martinuskerk staat midden op 't Hofke, de oude ringvormige dorpskern van Tongelre. Wie vanaf de Tongelresestraat aan komt lopen, ziet de kerk pal in de zichtas staan — precies zoals het bedoeld was toen Tongelre nog een zelfstandig kerkdorp was. De neogotische kruisbasiliek werd rond 1890 gebouwd naar een ontwerp van architect E. Corbey, een leerling van Pierre Cuypers.
Corbey liet zich sterk leiden door Franse voorbeelden: de dertiende-eeuwse gotiek van het Île-de-France is overal in het gebouw terug te vinden. In het middelste ingangsportaal hangt een vitrine waarin de voorgevel van de kerk naast die van de Notre-Dame in Parijs wordt gelegd. De gelijkenis is onmiskenbaar. Boven de hoofdingang zit een tegeltableau met Sint Martinus, die volgens de overlevering zijn mantel deelde met een bedelaar.
Het meest bijzondere aan de Martinuskerk is wat er niet staat. Het geld raakte tijdens de bouw op — ruim een derde van de kosten kwam uiteindelijk uit de eigen zak van pastoor Van Kessel — en daardoor bleven de twee torens onvoltooid. De ontworpen spitsen zijn nooit gebouwd en de nissen in de voorgevel zijn altijd leeg gebleven. Juist die onvoltooidheid geeft de kerk haar eigen karakter.
De geloofsgemeenschap zelf is veel ouder dan het gebouw. De parochie van Tongelre wordt voor het eerst genoemd in een lijst van parochies van het aartsdiakenaat Kempenland uit omstreeks 1400. De middeleeuwse voorganger stond enkele tientallen meters verderop aan het oude dorpsplein en werd in 1891 afgebroken, toen de nieuwe kerk klaar was.
Het interieur is gaaf bewaard gebleven en de kerk is een rijksmonument. Ze staat midden in een buurt die haar dorpse karakter nooit helemaal is kwijtgeraakt: rond hetzelfde Hofke staan ook het oude raadhuis uit 1911 en enkele van de oudste woonhuizen van Eindhoven. Iedereen is welkom om binnen te lopen tijdens de openingstijden.
't Hofke 153, 5641 AK Eindhoven
Telefoon: (040) 281 13 24
E-mail: kwctongelre@parochiesintjoris.nl

Sint Jorislaan 51,
5614 AA Eindhoven